Merkez DurakÜretenlerin buluştuğu durak
"> Edebiyat Yazı dizisi: Yazarlarla Söyleşi

Söyleşi: Oğuzhan Çakır

Eğitimci-Yazar Oğuzhan Çakır ile Edebi Serüveni, Çocuk Dünyası ve Son Romanı Lalikebir: Kırk Yıllık Gece Üzerine Söyleşi

Çocukluğunu Anadolu’nun farklı şehirlerinde bir gözlemci gibi geçirmiş; mesleki hayatında 18 yılı geride bırakmış bir eğitimci, sosyolog ve yazar Oğuzhan Çakır… Çocukların hayal dünyasına seslenen “Deniz’in Rüyaları: Dağınık Bonbon” ile başlayan, ardından çeşitli dergilerde ve kitaplarda yer alan yazı ve düzenleme çalışmalarıyla olgunlaşan edebi yolculuğu, “Bilge Ağaç Hikâyeleri” ile masalın şifalı bilgeliğine ulaştı. Yazar, şimdi ise 1984’ten 2024’e uzanan kırk yıllık bir suskunluğu, vicdanı ve insan onurunu merkezine alan ilk romanı “Lalikebir: Kırk Yıllık Gece” ile okurlarıyla buluşuyor.

Oğuzhan Çakır ile dünden bugüne tüm edebi üretimini, disiplinler arası birikimini ve okurlarıyla buluşan eserlerini konuştuk.
I. Kökler, Yolculuk ve Çok Disiplinli Birikim
1. Oğuzhan Bey, sizi edebiyat dünyasında farklı kılan belirgin özelliklerden biri akademik çeşitliliğiniz ve köklü eğitimcilik geçmişiniz. Çocukluğunuzdan bugüne uzanan yolculuğunuz yazı dünyanızı nasıl inşa etti?
1983 yılında Malatya’da dünyaya geldim. Babamın görevi sebebiyle çocukluğum ve gençlik yıllarım Anadolu’nun farklı şehirlerinde geçti. Sürekli yer değiştirmek ilk başta zorlayıcı görünse de bir yazar için paha biçilemez gözlem okuluydu. Farklı kültürlere, insan mizaçlarına, yaşanmışlıklara doğrudan şahitlik etme imkânı buldum.
Akademik hayatımı da bu çok katmanlı yapıyı anlamlandırmak üzerine kurdum: Eğitim fakültesinde okudum; ardından Sosyoloji lisansımı tamamladım. Adalet, Sosyal Hizmetler ve İşletme alanlarındaki eğitimlerimle insanı, toplumu ve hukuku farklı pencerelerden tahlil etme imkânı buldum. 18 yılı geride bırakan bir eğitimci ve yönetici olarak yüzlerce çocuğun saf dünyasını da toplumun görünmeyen yaralarını da yakından gördüm. Benim için hayat; öğrenmek, öğretmek ve en nihayetinde bu birikimleri kalbin süzgecinden geçirerek yazıya dökmektir.

  1. “Yazmak var olma sebebimdir” diyorsunuz. Sizi ilk kez kaleme sarılmaya iten o kırılma anı neydi?

2- Mesleğimin ilk yıllarından itibaren çocukların hayal gücündeki ışık ile yetişkin dünyasının karmaşık ve suskun sancıları arasında gidip geliyordum. Fark ettim ki iki dünyayı birbirine bağlayan evrensel bir köprü var: Masallar, semboller ve içten anlatılar. İnsan büyüdükçe kalbindeki ışığı unutuyor, bahanelerin arkasına saklanıyor ve susuyor. Kalemle kâğıdı buluşturmak benim için bir heves değil; hem çocuklukla hem suskunlukla hem de kendi hakikatimle bir yüzleşme biçimi hâline geldi.

II. Edebi Serüvenin İlk Adımları ve Çocuk Dünyası
3. Okuyucunun bugün kütüphanesine ekleyebileceği ilk eseriniz “Deniz’in Rüyaları: Dağınık Bonbon”du. Sonrasında çeşitli dergilerde ve kitaplarda yazı ve düzenleme çalışmalarınız yer aldı. Bu ilk adımlar ve çocuk edebiyatı sizin kaleminizi nasıl besledi?
“Deniz’in Rüyaları: Dağınık Bonbon” ile çocukların saf dünyasına adım atmak benim için çok kıymetli bir başlangıçtı. Çocuk edebiyatı, yazarın samimi ve savunmasız olması gereken alandır; çünkü çocukları süslü kelimelerle kandıramazsınız, doğrudan kalplerine konuşmanız gerekir.
Bu ilk adımın ardından çeşitli dergilerde ve kitap projelerinde yer alan yazı ve düzenleme çalışmalarım, kelime işçiliğimi geliştiren, metne uzaktan bakabilmeyi öğreten bir okul oldu. Farklı metinlerle hemhâl olmak, anlatımı fazlalıklardan arındırmayı ve duygunun yalın halini bulmayı öğretti. Tüm bu süreç, edebiyatın gürültülü söz sanatlarında değil, sahici duyuşta saklı olduğunu göstererek beni sonraki kitaplarıma hazırladı.

III. İçsel Bilgeliğin Temsili: Bilge Ağaç Hikâyeleri
4. Önceki kitabınız Bilge Ağaç Hikâyeleri büyük bir ilgi gördü. 12 farklı şiirsel öyküden oluşan bu eserinizde doğayı ve hayvanları birer ayna olarak kullandınız. O kitap edebiyat yolculuğunuzun neresinde duruyor?
Bilge Ağaç Hikâyeleri, benim için hem bir sığınak hem de çocukla yetişkini aynı masada buluşturan bir hatırlayış köprüsüydü. Orada doğa, insanın kendisine karşı dürüst olabildiği en saf yerdi. Sürüsünü arayan bir kurt ile aidiyeti, dansını unutan turna ile öz saygıyı, ışığını yitirmiş ateş böceği ile tükenmeyen umudu ve ceylanın ürkekliğiyle içsel yüzleşmeleri anlattım.
Kitabın merkezindeki ana fikir, “Cevap dışarıda değil, kalbindedir” düsturuydu. Modern dünya insanı sürekli hızla, tüketimle ve kıyasla uyuştururken; bir ağacın gölgesinde durup iç sesimizi dinlemenin, unuttuğumuz o çocuksu hayreti yeniden uyandırmanın peşindeydim.

IV. Büyük Dilsizliğin Romanı: Lalikebir: Kırk Yıllık Gece
5. Masallardan, sembollerden ve şiirsel öykülerden sonra okurlarınızı sarsıcı bir roman karşılıyor: Lalikebir: Kırk Yıllık Gece. Bu tür geçişinin ve romanın çıkış noktası neydi?
Aslında bu bir kopuş değil, madalyonun diğer yüzüdür. Bilge Ağaç içimizdeki masumiyete ve şifaya çağrıydı; Lalikebir ise susturulmuş geçmişe, çiğnenen adalete ve toplumsal vicdana bir tanıklıktır.
Lal-i Kebir, Osmanlıca kökeniyle “Büyük Dilsizlik” demektir. 1984 yılında Mardin’in sapa bir dağ köyünde geçen olaylar ile 2024 yılında Adana Cinayet Büro’da görev yapan Komiser Rüzgâr’ın dünyası arasında kırk yıllık bir köprü kurdum. Bu romanda bir cinayetin kriminal çözümünden çok daha fazlası var: Bir köyün korkuyla mühürlenmiş dilleri, bir annenin yarım kalmış duası, idealist bir öğretmenin cehalete karşı savaşı ve hiçbir zaman eskimeyen vicdanın hafızası…

  1. Romanda iki ana zaman ve iki güçlü karakter var: 1984’te Mehmet Öğretmen ve 2024’te Komiser Rüzgâr. Kendi hayatınızdan, sosyoloji ve adalet eğitiminizden bu karakterlere neler aktardınız?
  2. Mehmet Öğretmen, benim 18 yıllık eğitimcilik ideallerimin bir aynasıdır. Harabe bir ahırı köy çocuklarına okul yaparken, kara tahtaya çizilen ilk eğri büğrü “A” harfinde bir halkın umudunu görür. “Suskunluğun nedeni cehaletse, cehalet yangınını ancak bilgi söndürür” sözü onun pusulasıdır. Sosyoloji eğitimim, feodal yapının ve korku kültürünün bireyi nasıl sindirdiğini tahlil etmemi sağlarken; Mehmet’in duruşu bu karanlığa yakılan bir meşale oldu.
  3. Komiser Rüzgâr ise adalet eğitimimin ve vicdan muhasebemin vücut bulmuş hâli. Rüzgâr sadece cinayetleri aydınlatan bir polis değil; vicdanın asla unutmayacağını bilen bir adalet arayıcısıdır. Dosyalar kapanabilir, kâğıtlar eskiyebilir ama vicdanın zamanaşımı yoktur.
  1. Romanda çok dokunaklı bir baba-kız ilişkisi var: Rüzgâr ve otizmli kızı Öykü. Öğretmenlik geçmişiniz bu ilişkiye nasıl yansıdı?
  2. Öykü karakteri benim için romanın hassas kalbidir. Özel eğitim alanında çalışmamın bu anlamda çok faydası oldu. Onun dışında eğitimci kimliğim bana çocukların dünyasının sadece sözcüklerden ibaret olmadığını öğretti. Öykü, dış dünyanın gürültüsüne kulaklarını tıkayan, pencere camındaki bir ritimde veya toz zerreciğinde kendi güvenli kozasını ören bir çocuk. Annesi tarafından bir “yük” olarak görülüp terk edilmişken, babası Rüzgâr onun sessiz sığınağı oluyor.
  3. Öykü’nün dudaklarından dökülen yarım bir “Ba…” hecesi ile küçük Ali’nin okul tahtasına yazdığı ilk harf aynı umudun sesidir. Kitabın sonunda Öykü’nün gökyüzündeki tek bir yıldıza bakıp babasının boynuna sarılması; kırk yıllık bir geceyi, tüm ailenin yasını ve dilsizliğini iyileştiren asıl ışıktır.
  1. Bilge Ağaç’taki ağaç motifi burada da karşımıza “Dilek Ağacı” olarak çıkıyor. Ayrıca kadavra köpeği Gölge, sararmış ajanda ve mektuplar gibi güçlü motifler var. Bu semboller okura ne anlatıyor?
  2. Ağaç motifi benim edebiyatımda kökleri geçmişe, dalları hakikate uzanan kadim bir şahittir. Lalikebir’deki Dilek Ağacı, köylünün yıllarca dallarına çaputlar bağlayarak sırlarını, korkularını ve feryatlarını gömdüğü dilsiz bir mezar taşı gibidir.
  3. Gölge ise sıradan bir arama köpeği değil; emekli bir kadavra dedektörü olarak toprağın altına gizlenmiş hakikati ararken, aynı zamanda Öykü’nün sessiz dünyasını koruyan sezgisel bir dosttur. Edebi alıntılar Mehmet ile Leyla’nın o taş duvarları aşan imkânsız sevdasının dili olurken; ajanda ise susturulan bir neslin vasiyetidir.

V. Yazma Ritüelleri ve Edebi Vasiyet
9. Okuyucunun bugün masasında bulabileceği üç kıymetli eseriniz var: Deniz’in Rüyaları, Bilge Ağaç Hikâyeleri ve son romanınız Lalikebir: Kırk Yıllık Gece. Bu üç durak yan yana geldiğinde yazar Oğuzhan Çakır’ın edebiyat haritasını nasıl özetler?
Bu üç kitap aslında bir insanın büyüme ve hakikati anlama serüvenidir:
• Deniz’in Rüyaları: Dağınık Bonbon ile çocukluğun o saf, kirlenmemiş hayal gücüne pencere açtık.
• Bilge Ağaç Hikâyeleri ile insanın kendi kalbindeki bilgeliğe, unuttuğu ışığa ve içsel dengesine doğru bir köprü kurduk.
• Lalikebir: Kırk Yıllık Gece ile de o kalpten aldığımız güçle toplumun susturulmuş yaralarına, adalete, cesarete ve vicdanın hafızasına tanıklık ettik.
Biri çocukluğun masumiyeti, biri içsel bilgelik, diğeri ise vicdanın ve hakikatin cesaretidir. Üçü de aynı kökten beslenir: İnsanı anlamak ve sevgiyi yaşatmak.

  1. Son olarak; edebiyat yolculuğuna yeni çıkanlara ve satırlarınızda teselli arayan okurlarınıza ne söylemek istersiniz?
  2. Okurlarımın şu hakikati asla unutmamalarını isterim: Hayat ne kadar gürültülü olursa olsun, cevap dışarıda değil kendi içlerindedir. Ve karanlık ne kadar koyu, baskı ne kadar ağır olursa olsun, hiçbir yalan sonsuza dek saklanamaz. Bir tek hakikat kıvılcımı, kırk yıllık geceyi aydınlatmaya yeter. İnsanlar sustukça kötülük büyür; bu yüzden vicdanlı olmak ve haksızlığa karşı dimdik durmak insan onurunun gereğidir.
  3. Yazma yolculuğuna adım atan dostlarıma ise her zaman rehberim olan şu sözü hatırlatmak isterim:
  4. “Kalemini kâğıda değil, önce kalbine dokundur; çünkü ancak kalpten çıkan, başka kalplere yol bulabilir.”
  1. Mihrâ Saraçoğlu Ekip
    Çok keyifli bir röportaj olmuş 💫
  2. Duygu Ekip
    Karakter/tip yaratmayla ilgili harika trickler içeren hap bilgi edinilebilecek bir röportaj olmuş teşekkürler
  3. Pelin Özer Ekip
    Ne kadar doğal ve samimi bir söyleşi